„Żywa lekcja historii”

31 marca 2010 roku, młodzież z I liceum Ogólnokształcącego im W. Jagiełły uczestniczyła w wycieczce historycznej do obozu zagłady w Bełżcu. Wyjeździe wzięły udział Klasa I B, II C oraz klasa III F. Całością pokierowała Pani Sylwia Niemiec- nauczycielka historii, pozostałymi opiekunami były Pani Renata Lewandowska oraz Pani Renata Tywoniuk. Grupa wyruszyła z dworca PKS w Krasnymstawie około godziny 8.00, natomiast na miejsce dotarła o godzinie 10.00. Młodzież została podzielona na dwie grupy w których dużo łatwiej było zwiedzać muzeum. Najpierw pierwsza grupa poszła oglądać film pt. „Getto jako element nazistowskiego planu zagłady Żydów” opowiadający historię żydowskiego chłopca, który cudem przeżył czas wojny. Tragiczny los chłopca i jego świadectwo poruszyło młodzież. Niewiele osób wiedziało, że aby uratować jedno żydowskie dziecko potrzeba było średnio od 15-20 osób. W tym samym czasie druga cześć grupy z przewodnikiem zwiedzała pomnik i ekspozycję muzealną znajdującą się na terenie byłego obozu zagłady. W trakcie zwiedzania młodzież poznała historię powstania i funkcjonowania obozu.

Niemiecki Obóz Zagłady w Bełżcu był ośrodkiem eksterminacji ludności żydowskiej, w którym od marca do grudnia 1942 roku wymordowano około 500 tysięcy osób, przede wszystkim Żydów z Polski, ale także obywateli żydowskich z Niemiec, Austrii, Czech i Słowacji. Data pierwszych deportacji do Bełżca – 17 marca 1942 r. – to także początek „Akcji Reinhardt”, czyli operacji mającej na celu deportację, zagładę i grabież mienia Żydów z Generalnego Gubernatorstwa. Obóz w Bełżcu powstał jako pierwszy spośród trzech tego typu ośrodków. Na jego terenie naziści wykonywali z użyciem różnych środków eksperymenty, za pomocą których planowali uśmiercenie tysięcy Żydów.

Budowa obozu zagłady została rozpoczęta przez Niemców w dniu 1 listopada 1941 roku. Lokalizacja obozu podyktowana była kilkoma czynnikami. Przede wszystkim przez miejscowość przebiegła linia kolejowa, łącząca Lublin z węzłową stacją w Rawie Ruskiej, do której można było doprowadzić transporty z dystryktów krakowskiego i Galicji. Bełżec był miejscem dobrze znanym nazistom. W 1940 roku funkcjonował tu obóz pracy dla Żydów, z którego więźniowie budowali wał przeciwczołgowy, tzw. linię Otto na granicy ZSRR i Generalnego Gubernatorstwa. Znajdowała się tu również gotowa rampa kolejowa dawnego przedsiębiorstwa eksploatacji lasów.

Obóz zagłady w Bełżcu był pierwszym ośrodkiem, gdzie wykorzystano stacjonarne komory gazowe do mordowania ludności żydowskiej. Zarządzany był przez komendanta wspieranego przez załogę SS, przez którą przeszło maksymalnie 37 osób. Komendantami byli Christian Wirth oraz Gottlieb Hering. Zadania nadzorczo – ochronne sprawowane były przez oddział zwerbowanych radzieckich jeńców wojennych, przeważnie Ukraińców, przeszkolonych w obozie w Trawnikach, których liczba w zależności od okresu oscylowała wokół 100 osób.

W historii funkcjonowania obozu można wyróżnić dwie fazy. Pierwsza rozpoczęła się
w dniu 17 marca 1942 zagładą dwóch pierwszych transportów Żydów z Lublina i Lwowa. W okresie tym na terenie obozu funkcjonowała prymitywna drewniana komora gazowa, w której do czerwca 1942 roku zamordowano około 80.000 ludzi. Druga faza przypada na okres wzmożonych deportacji z kierunku Lwowa i Krakowa w lipcu 1942 roku. W tym czasie
w centralnej części obozu przygotowano większą, betonową komorę gazową o większej wydajności. W ciągu kilku miesięcy jej funkcjonowania do grudnia 1942 zamordowano w niej około 350-400 tysięcy osób. Obóz zakończył funkcjonowanie w grudniu 1942 roku, najprawdopodobniej z powodu braku miejsca na kolejne masowe groby. Do wiosny 1943 roku trwała akcja spalania zwłok i zacierania śladów. Wszystkie budynki oraz urządzenia obozowe zostały rozebrane do czerwca 1943 r. Członkowie ostatniego Sonderkommando biorącego udział w likwidacji obozu zostali wywiezieni do obozu zagłady w Sobiborze i tam zamordowani.

Przez wiele lat miejsce, gdzie dokonano tak strasznej zbrodni, było zapomniane i zaniedbane. Odsłonięcie pierwszego pomnika na terenie byłego obozu zagłady miało miejsce dopiero w 1963 r.

Historia obozu, zdjęcia i film zrobił wielkie wrażenia na młodzieży. Słuchali z niedowierzaniem jak wielkich zbrodni dokonali tu naziści. Wyjeżdżali nie rozumiejąc tak wielkiego okrucieństwa i nienawiści wobec tylu niewinnych ludzi, zarówno mężczyzn, kobiet jak i dzieci. Wyjazd z pewnością utkwił im w pamięci i był dla nich wielką lekcją tolerancji wobec drugiego człowieka.

© 2007 stunicholls.com

I Liceum Ogólnokształcące im. Władysława Jagiełły w Krasnymstawie, ul. Piłsudskiego 50, 22-300 Krasnystaw
email: pierwszeliceumkrasnystaw@interia.pl tel. (sekretariat): 082 576 21 46 fax: 082 576 00 61                                                                    J&S Studio